การคลอดหรือตกลูกของแม่แมวนั้น หลายคนมีความรู้เข้าใจในเรื่องนี้น้อยมาก ฉะนั้นเพื่อให้คนรักแมวมีความรู้ความเข้าใจถึงขั้นตอนต่างๆและการเตรียมพร้อมของเจ้าเหมียวในการคลอดลูก เพื่อเป็นประโยชน์แก่การช่วยเหลือเบื้องต้นแก่สัตว์เลี้ยงแสนรัก รับหน้าที่เป็นหมอตำแย (แมว) ยามจำเป็นอย่างมีประสิทธิภาพ ท่านอาจช่วยชีวิตทั้งแม่แมวลูกแมวไว้ได้
ก่อนอื่นเราจะรู้ได้อย่างไรดูว่าแมวนั้นท้อง
1.ดูที่หัวนมของแมว ถ้ามันท้องหัวนมของมันจะเป็นสีชมพู ขนาดใหญ่ขึ้นกว่าเดิม
2.ให้ดูที่อารมณ์มันจะแปรปรวนหงุดหงิดง่ายเหมือนคนท้องเลยก็ว่าได้
3.ท้องมันจะโตขึ้นกว่าเดิม เมื่อลูบเบาๆ จะรู้สึกแน่นๆ เป็นก้อนอยู่ภายในท้อง ต้องระมัดระวังเป็นอย่างมาก
โดยปกติแล้วแมวจะมีระยะตั้งท้องเฉลี่ยประมาณ 65 วันหรือประมาณ 2 เดือน แต่อาจคลอดก่อนหลังบวกลบ 7 วัน ซึ่งยังได้ลูกเป็นปกติ แต่ถ้าคลอดก่อน คือ เมื่อท้อง 58 วัน ลูกแมวที่ออกมักตายเนื่องจากอ่อนแอ ส่วนพวกที่ตั้งท้องนานเกินไป คือ กว่า 71 วันละก็ลูกจะตัวโตเกินกว่าจะรอด และมักตาย บางทีแม่แมวอาจไม่แสดงอาการเบ่งเลยเมื่อถึง 71 วันแล้ว ต้องรีบพาไปพบสัตวแพทย์โดยด่วน
ช่วงเวลาใกล้คลอด
1.แมวจะไม่กินอาหารอะไรเลยเป็นเวลาเกือบครึ่งวัน
2.ตามสัญชาตญาณแล้ว แมวจะขี้อาย เพราะฉะนั้นเวลามันใกล้คลอดมันจะหามุมที่มืดๆหรือที่คนไม่ค่อยจะเดินผ่านเป็นแหล่งกบดาน(ของแมวบ้านโปมันลงไปคลอดในกล่องใต้บันใด)
3.มันจะไม่ถ่ายเป็นเวลาประมาณ1วัน
แมวคลอดลูกเองเป็นส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องได้รับการช่วยเหลือ ลูกแมวร้อยละ 30 มักจะคลอดโดยเอาขาหลังโผล่ออกมาก่อน ซึ่งก็ไม่ถือว่าปกติและสามารถออกมาสูโลกได้อย่างปลอดภัย

**ระยะแรกของการเบ่ง คลอดใช้เวลาราว 6 ชั่วโมง นับจากปากมดลูกเริ่มเปิด มีถุงน้ำโผล่ออกมา จากนั้นมดลูกจึงเริ่มบีบตัว เจ้าเหมียวจะรีบไปยังรังคลอดที่หาไว้แล้ว จากนั้นแสดงอาการหายใจเร็วจนหอบ คราง ของเหลวใสๆ จะไหลออกจากช่องคลอด ต่อมาตอนท้ายของระยะแรกนี้ จะเปลี่ยนเป็นของเหลวสีขุ่น หรือมีเลือดปนเล็กน้อย
**ระยะที่สองของการเบ่ง คลอดระยะนี้กินเวลาประมาณ 10 ถึง 30 นาที แต่ไม่ถึง 90 นาที เริ่มจากตัวลูกแมวที่ยังอยู่ในถุงหุ้มเคลื่อนผ่านปากมดลูก เจ้าถุงหุ้มตัวลูกนั้นจะปูดคล้ายลูกโป่งสีเทาขุ่นๆ ผลุบๆ โผล่ๆ ออกมาให้เห็นที่ปากช่องคลอดภายนอก ขณะนี้แม่เหมียวจะนอนนิ่งในรัง โดยมันจะออกแรงเบ่งเป็นระยะๆ ทุก 15 ถึง 30 วินาที ท่านจะเห็นลูกแมวโผล่ผ่านปากช่องคลอดออกมา จนสุดท้ายก็ผลุบออกมาหมดทั้งตัว
**ระยะที่สามของการเบ่ง ทันทีที่ลูกแมวออกมาเรียบร้อยส่วนของรกจะทะลักตามมาติดๆ อย่างรวดเร็ว ซึ่งจะเป็นเช่นนี้กับลูกแมวทุกๆ ตัว การคลอดของแต่ละตัวจะประกอบด้วยขั้นตอนการเบ่งทั้งสามระยะเสมอ ยกเว้นพวกที่เป็นแฝดและอยู่ในถุงเดียวกัน


ทันทีที่ลูกแมวคลอดออกมา แม่เหมียวจะเริ่มเลียทำความสะอาดและกัดสายสะดือให้ขาดห่างจาก หนังหน้าท้องของลูกยาวประมาณ 2-4 เซนติเมตร แล้วถึงกินรกเข้าไปด้วย แต่ไม่เป็นอันตรายแก่มัน ทั้งนี้เนื่องจากสัญชาตญาณตามธรรมชาติ เพื่อทำลายหลักฐานอันจะเป็นสิ่งดึงดูดไม่ให้สัตว์อื่น มาล่าตัวหรือลูกของมัน โดยปกติแล้วขบวนการกำเนิดกุมารแมวทั้งสิ้นกินเวลาตั้งแต่เพียง 5 นาที ถึง 2 ชั่วโมง ฉะนั้นหากเนิ่นนานกว่านี้ลองโทรศัพท์ปรึกษาสัตวแพทย์
ข้อแนะนำ
-ควรให้แม่แมวเลี้ยงลูกประมาณ 1 เดือน แล้วจึงจับมาทำหมัน หรือฉีดยาคุมกำเนิด และรับวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าทั้งแม่แมว และลูกแมว เพื่อสุขภาพที่ดี และลดจำนวนประชากรแมวที่อาจจะเพิ่มขึ้นเกินความจำเป็น
-ในแม่แมวสาวที่มีท้องแรก อาจจะไม่ยอมเลี้ยงลูก เพราะเลี้ยงลูกไม่เป็น หรือร้ายไปกว่านั้นแม่บางตัวทำร้ายลูกด้วยซ้ำไป อาจเป็นเพราะตอนคลอดแม่แมวรู้สึกเครียดจากความเจ็บปวดจากการคลอดลูก
-การหย่านมเริ่มต้นเมื่อลูกแมวอายุ 4-5 สัปดาห์และจะเลิกอย่างเด็ดขาดในสัปดาห์ที่ 8-10 แต่บางครั้งลูกแมวบางตัวที่ยังหย่าไม่นมไม่ขาดก็จะมีพฤติกรรมการดูดหรือกัดแทะข้าวของต่างๆได้
ขอขอบคุณข้อมูลโดย
โรงพยาบาลสัตว์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน
ผศ.น.สพ.ปานเทพ รัตนากร
Print This News